Orgaandonatie na overlijden betekent dat na het vaststellen van de dood een of meerdere organen of weefsels worden verwijderd om bij een ander persoon te worden getransplanteerd. Dit proces verloopt volgens strikte medische en wettelijke procedures en geldt alleen wanneer de donor daarvoor toestemming heeft gegeven, of wanneer nabestaanden daarmee instemmen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over orgaandonatie en wat dit betekent voor het overlijden en de uitvaart.
Welke organen en weefsels kunnen worden gedoneerd?
Na overlijden kunnen meerdere organen en weefsels worden gedoneerd voor transplantatie. De meest gedoneerde organen zijn het hart, de longen, de lever, de nieren en de alvleesklier. Daarnaast kunnen weefsels zoals hoornvliezen, huid, botweefsel, hartkleppen en bloedvaten worden gedoneerd, ook wanneer orgaandonatie niet meer mogelijk is.
Organen moeten kort na het overlijden worden uitgenomen, omdat ze snel beschadigd raken zonder bloedtoevoer. Weefsels zijn langer bruikbaar en kunnen in sommige gevallen tot vierentwintig uur na het overlijden worden afgenomen. Welke organen en weefsels geschikt zijn, hangt af van de gezondheidstoestand van de overledene en de omstandigheden van het overlijden. Niet iedereen die geregistreerd staat als donor, kan ook daadwerkelijk alles doneren.
- Organen: hart, longen, lever, nieren, alvleesklier, dunne darm
- Weefsels: hoornvliezen, huid, botweefsel, hartkleppen, bloedvaten, pezen
- Combinaties zijn mogelijk: orgaan- en weefseldonatie kunnen samen plaatsvinden
Hoe wordt vastgesteld dat iemand hersendood is?
Hersendood wordt vastgesteld wanneer alle functies van de hersenen, inclusief de hersenstam, volledig en onomkeerbaar zijn uitgevallen. Dit is een wettelijk erkende vorm van overlijden in Nederland. De vaststelling gebeurt door minimaal twee onafhankelijke artsen die niet betrokken zijn bij de transplantatie, volgens een vastgesteld medisch protocol.
Het protocol bestaat uit meerdere stappen. Artsen sluiten eerst andere oorzaken uit, zoals onderkoeling of medicijngebruik, die tijdelijk op hersendood kunnen lijken. Vervolgens worden klinische tests uitgevoerd om te controleren of er nog enige hersenactiviteit aanwezig is. Pas wanneer alle tests hersendood bevestigen, wordt de diagnose officieel gesteld.
Het is belangrijk om te weten dat iemand die hersendood is, niet meer leeft, ook al worden de lichaamsfuncties tijdelijk kunstmatig in stand gehouden. Dit kunstmatig in stand houden dient uitsluitend om de organen in goede conditie te houden in afwachting van eventuele donatie.
In alle rust uw vragen bespreken
Bel, mail of vul het contactformulier in — wij nemen graag persoonlijk de tijd voor u.
Wat gebeurt er als je geregistreerd staat als donor?
Als iemand geregistreerd staat als donor in het Donorregister, worden zijn of haar wensen na het overlijden geraadpleegd door het ziekenhuis. Het medisch team neemt contact op met de nabestaanden om hen te informeren en om praktische afspraken te maken. De registratie bepaalt welke organen of weefsels gedoneerd mogen worden.
Nabestaanden worden altijd betrokken bij het proces, ook al staat iemand als donor geregistreerd. Zij worden geïnformeerd over de procedure en krijgen de kans om vragen te stellen. De wens van de overledene staat echter juridisch voorop wanneer die duidelijk is vastgelegd.
Na de donatieprocedure wordt het lichaam zorgvuldig hersteld, zodat een waardige uitvaart mogelijk blijft. De procedure vindt plaats in het ziekenhuis en heeft geen invloed op de mogelijkheid om afscheid te nemen van de overledene.
Wat als je niet geregistreerd staat in het donorregister?
Wie niet geregistreerd staat in het Donorregister, valt in Nederland onder de Actieve Donorregistratie (ADR), die in 2020 in werking trad. Dit systeem houdt in dat niet-geregistreerde personen automatisch als donor worden beschouwd, tenzij nabestaanden bezwaar maken. De nabestaanden hebben in dat geval het recht om donatie te weigeren.
De volgorde van beslissingsbevoegdheid bij niet-geregistreerden is wettelijk vastgelegd:
- De partner of echtgenoot van de overledene
- Inwonende meerderjarige kinderen
- Ouders van de overledene
- Inwonende meerderjarige broers of zussen
Het is juist om deze reden verstandig om je keuze actief te registreren, ook als je geen donor wilt zijn. Op die manier weet je zeker dat je eigen wens wordt gevolgd en worden nabestaanden niet voor een moeilijke beslissing gesteld op een al emotioneel zwaar moment.
Heeft orgaandonatie invloed op de uitvaart?
Orgaandonatie heeft in de meeste gevallen geen ingrijpende invloed op de uitvaart. Na de donatieprocedure wordt het lichaam in het ziekenhuis zorgvuldig verzorgd en hersteld. Een open kist, rouwbezoek en een persoonlijk afscheid zijn daarna gewoon mogelijk, zowel bij begraven als bij cremeren.
De donatieprocedure kan wel enige vertraging veroorzaken in de planning van de uitvaart, omdat het lichaam eerst in het ziekenhuis moet blijven totdat de procedure is afgerond. Dit betekent dat de uitvaartondernemer en het ziekenhuis nauw samenwerken om alles soepel te laten verlopen.
Voor nabestaanden is het goed om te weten dat het uitvaart regelen na orgaandonatie op dezelfde manier verloopt als bij andere overlijdens. Een ervaren uitvaartonderneming houdt rekening met de specifieke omstandigheden en zorgt ervoor dat het afscheid waardig en persoonlijk is, ongeacht de donatieprocedure die voorafging.
Hoe kun je je donorkeuze vastleggen of wijzigen?
Je donorkeuze vastleggen of wijzigen doe je via het Donorregister, dat wordt beheerd door de Rijksoverheid. Dit kan eenvoudig online via donorregister.nl, maar ook met DigiD. Je kunt kiezen uit meerdere opties: alles doneren, specifieke organen of weefsels doneren, de keuze overlaten aan nabestaanden, of donatie weigeren.
Het is mogelijk om je keuze op elk gewenst moment te wijzigen. De meest recente registratie geldt altijd. Het is verstandig om je keuze ook met je nabestaanden te bespreken, zodat zij weten wat jouw wensen zijn en hier niet door worden verrast op een moeilijk moment.
Wil je specifieke organen of weefsels uitsluiten van donatie, dan kun je dat eveneens vastleggen in het register. Zo heb je volledige controle over wat er na jouw overlijden met jouw lichaam gebeurt.
Hoe Biemans helpt bij overlijden en uitvaartverzorging
Bij Biemans Uitvaartzorg begrijpen we dat een overlijden veel vragen en onzekerheid met zich meebrengt, ook rondom onderwerpen als orgaandonatie. Wij staan dag en nacht voor u klaar en begeleiden u en uw naasten door het hele proces, van het eerste contact na het overlijden tot en met de uitvaart en de nazorg daarna.
- Dag en nacht bereikbaar voor het melden van een overlijden
- Persoonlijke begeleiding bij alle praktische en emotionele zaken
- Aandacht voor bijzondere omstandigheden, zoals een donatieprocedure
- Volledig transparant kostenoverzicht, zonder verrassingen
- Nazorg na de uitvaart, met informatie over gedenktekens en asbestemmingen
- Aangesloten bij het Keurmerk Uitvaartzorg
Of de uitvaart nu plaatsvindt na orgaandonatie of onder andere omstandigheden, iedere uitvaart verdient de grootst mogelijke persoonlijke aandacht. Heeft u vragen of wilt u vrijblijvend een gesprek? Neem contact op met Biemans Uitvaartzorg en wij helpen u verder.