Na een overlijden voert de behandelend arts of huisarts een lijkschouw uit om de doodsoorzaak vast te stellen en te bevestigen dat er sprake is van een natuurlijk overlijden. Zonder deze schouw mag een overledene niet worden begraven of gecremeerd. De arts stelt vervolgens een aantal wettelijk verplichte documenten op die nodig zijn voor de aangifte van overlijden en de verdere uitvaartprocedure. In dit artikel worden de meest gestelde vragen over de rol van de arts na een overlijden beantwoord.
Welke stappen zet een arts direct na een overlijden?
Direct na een overlijden wordt een arts opgeroepen om het overlijden officieel vast te stellen. De arts beoordeelt de situatie ter plaatse, controleert de lichamelijke kenmerken van de overledene en stelt vast of er sprake is van een natuurlijk of mogelijk niet-natuurlijk overlijden. Pas na deze vaststelling kunnen de volgende stappen in het uitvaartproces worden gezet.
De volgorde van handelingen die een arts doorloopt, is doorgaans als volgt:
- Oproep ontvangen van familie, verpleegkundige of hulpdienst
- Overlijden officieel constateren door lichamelijk onderzoek
- Beoordelen of de doodsoorzaak natuurlijk of onnatuurlijk is
- Lijkschouw uitvoeren en bevindingen vastleggen
- Vereiste documenten invullen en overhandigen
De arts handelt hierbij op basis van de Wet op de lijkbezorging, die in Nederland precies voorschrijft welke stappen verplicht zijn voordat een uitvaart kan plaatsvinden.
Wat is een lijkschouw en wie voert die uit?
Een lijkschouw is een officieel medisch onderzoek waarbij een arts het lichaam van de overledene inspecteert om de doodsoorzaak te bepalen. De schouw wordt in de meeste gevallen uitgevoerd door de behandelend arts of huisarts van de overledene. Als die niet beschikbaar is, neemt een waarnemend arts of gemeentelijke lijkschouwer deze taak over.
Tijdens de lijkschouw beoordeelt de arts onder andere:
- Of het overlijden past bij de bekende medische voorgeschiedenis
- Of er uitwendige tekenen zijn die wijzen op een niet-natuurlijke dood
- Of de omstandigheden rondom het overlijden vragen oproepen
Als alles wijst op een natuurlijk overlijden, geeft de arts een verklaring van overlijden af. Deze verklaring is een wettelijk vereist document zonder welke een begraving of crematie niet is toegestaan.
In alle rust uw vragen bespreken
Bel, mail of vul het contactformulier in — wij nemen graag persoonlijk de tijd voor u.
Wanneer wordt een tweede arts of lijkschouwer ingeschakeld?
Een tweede arts of gemeentelijke lijkschouwer wordt ingeschakeld wanneer de behandelend arts twijfelt aan de oorzaak van het overlijden, of wanneer de dood mogelijk niet-natuurlijk is. Dit is ook verplicht bij overlijden door een ongeluk, zelfdoding, of wanneer de arts de overledene niet kende of hem recent niet heeft behandeld.
De gemeentelijke lijkschouwer is een onafhankelijke arts die in opdracht van de gemeente werkt. Bij een vermoeden van een niet-natuurlijke dood schakelt de lijkschouwer de officier van justitie in. Die beslist vervolgens of nader onderzoek, zoals een gerechtelijke sectie, noodzakelijk is. Zolang dit proces loopt, mag de uitvaart niet plaatsvinden.
Ook bij crematie gelden extra eisen: omdat crematie onomkeerbaar is, is altijd een verklaring van twee artsen vereist. De tweede arts is dan een onafhankelijke schouwarts die de bevindingen van de behandelend arts bevestigt.
Welke documenten stelt de arts op na een overlijden?
Na een overlijden stelt de arts minimaal twee documenten op: de verklaring van overlijden en het doodsoorzakenformulier. De verklaring van overlijden bevestigt officieel dat iemand is overleden en is nodig voor de aangifte bij de gemeente. Het doodsoorzakenformulier gaat naar het CBS voor statistische doeleinden en bevat medische informatie over de oorzaak van het overlijden.
Bij een crematie is aanvullend een speciale crematieverklaring vereist, ingevuld door een onafhankelijke arts. Zonder dit document mag de crematie niet worden uitgevoerd. De uitvaartondernemer neemt doorgaans de coördinatie van deze documenten op zich, zodat nabestaanden hier zo min mogelijk last van hebben.
Wat gebeurt er als iemand thuis overlijdt zonder arts erbij?
Als iemand thuis overlijdt zonder dat er een arts aanwezig is, moeten nabestaanden zo snel mogelijk de huisarts of huisartsenpost bellen. De arts komt dan alsnog langs voor de lijkschouw. Het is belangrijk dat nabestaanden de situatie niet veranderen voordat de arts is geweest, zodat de arts een goede beoordeling kan maken.
Bel in geval van een plotseling of onverwacht overlijden altijd eerst 112. De meldkamer bepaalt dan of een ambulance nodig is en of er sprake kan zijn van een niet-natuurlijke dood. De politie kan in dat geval ook worden ingeschakeld om de situatie te beoordelen voordat de arts zijn werk doet.
Nabestaanden hoeven in deze situatie niet alles zelf uit te zoeken. Een uitvaartondernemer kan direct na het vaststellen van het overlijden worden gebeld en helpt bij de verdere stappen, ook als de situatie onverwacht is.
Hoe werkt de samenwerking tussen de arts en de uitvaartondernemer?
De arts en de uitvaartondernemer werken nauw samen om het proces na een overlijden soepel te laten verlopen. De arts stelt de benodigde documenten op en geeft toestemming voor het vervoer van de overledene. Zodra die toestemming er is, kan de uitvaartondernemer het lichaam overbrengen naar een rouwcentrum of andere locatie.
In de praktijk neemt de uitvaartondernemer veel praktische taken over van de nabestaanden. Hij of zij zorgt voor het ophalen van de benodigde documenten, doet aangifte van overlijden bij de gemeente en regelt de wettelijke formaliteiten. Zo kunnen nabestaanden zich richten op het rouwen en het afscheid nemen, in plaats van op administratie.
De samenwerking verloopt het meest soepel wanneer de uitvaartondernemer vroeg wordt ingeschakeld, bij voorkeur direct nadat het overlijden is vastgesteld. Dat geeft de ondernemer de ruimte om alles tijdig en zorgvuldig te coördineren, ook in overleg met de arts.
Hoe Biemans helpt bij het regelen van alles na een overlijden
Na een overlijden komt er in korte tijd veel op nabestaanden af. Biemans Uitvaartzorg neemt de praktische en administratieve last zoveel mogelijk uit handen, zodat u zich kunt richten op wat echt telt: het afscheid nemen van uw dierbare.
Wat Biemans voor u regelt:
- Dag en nacht bereikbaar voor het melden van een overlijden
- Ophalen en coördineren van alle wettelijk verplichte documenten
- Aangifte van overlijden bij de gemeente
- Vervoer van de overledene naar een van de eigen rouwcentra in Rotterdam of Capelle aan den IJssel
- Persoonlijke begeleiding bij de keuze voor begraven of cremeren
- Transparant kostenoverzicht, zonder verrassingen achteraf
Biemans is aangesloten bij het Keurmerk Uitvaartzorg en behaalt een 8,6 op Trustoo, wat de betrouwbaarheid en kwaliteit van de begeleiding weerspiegelt. Of de situatie nu verwacht of plotseling is, Biemans staat klaar om u te ondersteunen. Wilt u meer weten over hoe een uitvaart wordt geregeld? Lees meer over uitvaart regelen of neem direct contact op voor persoonlijk advies.